43, 4.

 

Monika Kantorska-Janiec, Andrzej Kiejna, Grażyna Świątkiewicz, Marta Zagdańska

Epidemiologia zaburzeń psychicznych – dotychczasowe doświadczenia             375–385

Psychiatric epidemiology – recent advances             375–385

Streszczenie

Celem artykułu jest przegląd dotychczasowych doświadczeń w dziedzinie epidemiologii psychiatrycznej, ze szczególnym uwzględnieniem najnowszych nurtów badawczych. Badania nad rozpowszechnieniem chorób psychicznych dostarczają niezwykle ważnych informacji o kondycji społeczeństw, a także zapotrzebowaniu na specjalistyczną opiekę medyczną. Pokazują one, że około 30% populacji boryka się z problemami emocjonalnymi w ciągu roku poprzedzającego badanie. Znajomość historycznych metod zbierania danych epidemiologicznych w psychiatrii pogłębia rozumienie tego zagadnienia. W artykule opisane zostały kolejne generacje badań, które istotnie różnią się pod względem metodologicznym. Prezentowane będą dostępne metody zbierania danych epidemiologicznych oraz trudności, które warto uwzględnić w fazie planowania. Autorzy przedstawią najważniejsze rezultaty uzyskane w ostatnich latach w ramach międzynarodowego projektów epidemiologicznych prowadzonego pod auspicjami WHO. Zarysowane zostały kierunki rozwoju epidemiologii psychiatrycznej, a także propozycje rozwiązań systemowych umożliwiających porównania międzykulturowe. 

Słowa klucze: epidemiologia psychiatryczna, metodyka badań, rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych

Summary

The aim of this article is to review recent advances and the latest research trends in psychiatric epidemiology. Examination of mental disorders prevalence delivers important information about the mental state of society and need for professional psychiatric care. The 12 months prevalence estimates are 30% for any mental disorders. Knowledge about historical methods of data collecting helps to understand psychiatric epidemiology better. We overview few generations of research that differ in methodology. The most common difficulties observed during that kind of research will be described. Available methods of examination of mental disorders prevalence will be presented in this article. The most significant results of international WHO epidemiologic project will be discussed. We also point out future challenges for psychiatric epidemiology and predict the systemic solutions that make intercultural comparisons possible.

Key words: psychiatric epidemiology, researching methods, prevalence of psychiatric disorders

 

 

 

Tomasz Zyss, Marta Banach, Andrzej Zięba

Akatyzja – diagnoza, patofizjologia i terapia 387–402

Akathisia – diagnosis, pathophysiology and therapy             387–402

Streszczenie

Akatyzja jest nietypowym zaburzeniem (lub objawem) układu ruchowego stojącym na pograniczu neurologii i psychiatrii. W zakresie neurologii jest ona wynikiem zaburzonej transmisji dopaminergicznej; z kolei w obszarze psychiatrii uważana jest za jeden z pozapiramidowych objawów ubocznych - ujawniających się głównie w trakcie stosowania neuroleptyków. Praca opisuje historyczny kontekst zaburzenia określanego terminem akatyzji, jego obraz kliniczny, patofizjologię oraz sposób leczenia. 

Słowa klucze: akatyzja, historia, przebieg, diagnostyka, leczenie

Summary

Akathisia is an atypical disorder (or the symptom) of the motor system standing on the border of neurology and psychiatry. In neurology, akathisia is a disorder resulting mainly from disturbed dopaminergic transmission; in the field of psychiatry it is recognized as one of the extrapiramidal side effects during the treatment with neuroleptics. The paper describes the historical context of disorder defined as akathisia, its clinical course, pathophysiology, as well as therapy.

Key words: akathisia, history, course, diagnosis, treatment

 

 

 

 

Sławomir Murawiec

Kilka pytań o naturę urojeń w świetle współczesnych neurobiologicznych koncepcji psychozy             403–410

Some questions about the essence of delusions in the light of recent neurobiological findings             403–410

Streszczenie

Powstawanie urojeń w okresie psychozy łączy się z jednoczesnym występowaniem nadaktywności przekaźnictwa dopaminergicznego w szlakach mezolimbicznych oraz formowaniem sądów urojeniowych na poziomie poznawczym, przez wyższe piętra układu nerwowego. W takim ujęciu formowanie się i utrzymywanie urojenia wymaga równoczesnej obecności obu tych elementów, "energetycznego" (nadaktywności dopaminergicznej w określonych szlakach neuronalnych) oraz poznawczego. W wyniku leczenia przeciwpsychotycznego ustępuje nadaktywność przekaźnictwa dopaminergicznego co zmienia subiektywny sposób przeżywania przez chorego bodźców pochodzących z otoczenia oraz wewnętrznych reprezentacji umysłowych. Chory dokonuje ponownej reinterpretacji przeżyć z okresu psychozy, które w okresie psychozy były doznaniami aktywnie się dziejącymi, a po jej ustąpieniu pozostają ich ślady pamięciowe i emocjonalne. Jest to spostrzegany i interpretowany przez niego stan po ustąpienia aktywnej fazy psychozy. Te reinterpretacja mają często mylny, nieprawdziwy charakter. Są one najczęściej kwalifikowane jako urojenia, niekiedy jako "urojenia przewlekłe". W pracy tej prezentowana jest teza, że urojeniami możemy nazywać te zjawiska psychopatologiczne w których jednocześnie mamy do czynienia z zaburzeniem na poziomie neurobiologii przekaźnictwa dopaminergicznego oraz formowaniem nieprawidłowych sądów poznawczych. Natomiast nie jest oczywiste, czy same nieprawidłowe sądy poznawcze w okresie po ustąpieniu psychozy, mogą być kwalifikowane jako urojenia 

Słowa klucze: psychoza, urojenie, neurobiologia

Summary

Formation of delusions in the phase of acute psychosis is based on two subsequent processes.

The first one is dopamine hyperactivity in mesolimbic neural pathways, the second one is a cognitive process of up-down attribution of meanings of this subjectively perceived state of mind by the higher levels of brain. After the successful antipsychotic treatment, the subjectivity of patients changes. When the state of acute psychosis resolves patients must re-interpret this new emerging subjective experience. These interpretations are often incorrect and bizarre. In most cases they are regarded as delusions (sometimes “chronic delusions”). The question asked in the presented paper is whether they are truly delusions. The essence of delusion must include in the same time an active neurobiological basis of delusion (hyperdopaminergic

state) and its cognitive level. It’s not clear what is the proper term for the phenomenon when only incorrect or bizarre cognitive convictions are present after successful treatment of psychosis, but without dopaminergic hyperactivity.

Key words: psychosis, delusion, neurobiology

 

 

 

Marta Makara-Studzińska, Anna Koślak

Wpływ objawów pozytywnych i negatywnych na zachowania samobójcze w schizofrenii. Przegląd aktualnej literatury             411–420

Influence of positive and negative symptoms on suicidal behaviour in schizophrenia. Review of current literature             411–420

Streszczenie

Główną przyczyną śmierci wśród osób chorych na schizofrenię jest samobójstwo. Ryzyko samobójcze w tej grupie pacjentów pozostaje wciąż na wysokim poziomie i szacowane jest na 10%. Celem pracy było dokonanie przeglądu aktualnej literatury dotyczącej wpływu objawów pozytywnych i negatywnych na zachowania samobójcze w schizofrenii. Niektóre cytowane poniżej prace wykazały, że aktywna faza choroby i zaostrzenie procesu chorobowego zwiększają ryzyko samobójstwa u osób z rozpoznaniem schizofrenii. Pozostaje to w sprzeczności z pracami, dowodzącymi, że samobójstwo osoby dotkniętej schizofrenią nie wynika z doświadczenia objawów psychotycznych. W świetle literatury przedmiotu wpływ objawów pozytywnych na częstość podejmowanych prób samobójczych w schizofrenii jest wciąż niejednoznaczny, również co do znaczenia objawów negatywnych zdania badaczy są podzielone. W świetle dotychczasowych badań nie znaleziono istotnego statystycznie dowodu, aby omamy słuchowe nakazujące zwiększały ryzyko zachowań samobójczych wśród osób dotkniętych schizofrenią. Wyniki przytoczonych poniżej badań nie pozwoliły jednoznacznie określić wpływu objawów pozytywnych i negatywnych na zachowania samobójcze i włączyć je do grupy czynników ryzyka lub grupy zmiennych, odgrywających rolę protekcyjną. 

Słowa klucze: objawy schizofrenii, samobójstwo

Summary

Suicide is the main cause of death among persons with schizophrenia. The risk of suicide among this group is continually high and it is estimated at 10%. The aim of the study was a review of current literature concerning positive and negative symptoms on suicidal behaviour in schizophrenia. Some studies showed, that the active phase of the disease and worsening of the sickness increase the risk of suicide among those diagnosed with schizophrenia. It is contradictory to the works, which prove that suicide of a schizophrenic person is not a result of experiencing psychotic symptoms. According to literature on the subject, the influence of positive symptoms on the incidence of suicide attempts made in schizophrenia is still inconclusive, also researchers’ opinions about the negative symptoms are divided. None of the hitherto studies present statistically significant proof that commanding auditory hallucinations increase the risk of suicide among schizophrenics. The results of the investigations quoted below did not allow to unambiguously recognize the influence of positive and negative symptoms on suicidal behaviour, as well as to qualify them to a group of risk factors or a group of variables, playing a protective role.

Key words: symptoms of schizophrenia, suicide

 

 

 

Paweł Bronowski, Maryla Sawicka, Sylwia Kluczyńska

Charakterystyka populacji objętej środowiskowym systemem rehabilitacji i wsparcia społecznego             421–434

The characteristic of population participating in a community-based rehabilitation program             421–434

Streszczenie

 

Cel. Trudności w funkcjonowaniu społecznym osób chorujących psychicznie są szeroko udokumentowane w literaturze przedmiotu. Próbą przełamania tej specyficznej niepełnosprawności są oddziaływania środowiskowe adresowane do osób chorych psychicznie. Celem prezentowanego badania jest scharakteryzowanie grupy objętej wieloelementowym systemem rehabilitacji i wsparcia społecznego realizowanego na terenie Warszawy.

Metoda. W badaniu wzięły udział 103 osoby przewlekle chorujące psychicznie objęte środowiskowym programem rehabilitacji. Osoby te nie były hospitalizowane w okresie objętym badaniami. Wykorzystano następujące narzędzia: Kwestionariusz i Mapa Oparcia Społecznego Bizonia, indywidualny wywiad oraz kwestionariusz opracowany specjalnie na potrzeby badania.

Wyniki. Grupę badawczą tworzą osoby o długoletnim okresie chorowania, z licznymi hospitalizacjami, stale pozostające pod opieką psychiatryczną. Badani są osobami samotnymi, wymagającymi silnego wsparcia społecznego. Ich indywidualne sieci wsparcia są nieliczne i kompensowane w znacznym stopniu przez terapeutów z placówek wsparcia. Badani wysoko oceniają wpływ lokalnego programu rehabilitacji na własne funkcjonowanie.

Wnioski. Pacjenci przewlekle chorujący psychiczne wykazują liczne trudności w funkcjonowaniu społecznym. Uczestnictwo w programach wsparcia zabezpiecza ich przed kolejnymi hospitalizacjami. W ciągu ostatniego roku poprzedzającym badanie liczba hospitalizacji była znacząco niższa niż w okresie poprzedzającym objęcie opieką przez lokalne systemy. Lokalne programy rehabilitacji należy traktować jako skuteczny mechanizm wspierający funkcjonowanie osób przewlekle chorujących. 

Słowa klucze: wsparcie społeczne, sieć społeczna, rehabilitacja, choroby psychiczne

Summary

Aim. The difficulties in social functioning of the mentally ill are widely documented in specialist

literature. The social affects addressed to the mentally disabled are an attempt to overcome this particular disability. The aim of the presented research is the characterization of the social group participating in a community-based rehabilitation program realized on Warsaw area.

Method. 103 long-term patients with mental disorders provided with a community-based rehabilitation program were the participants in the study. They were not hospitalized at the time when the research was conducted. The following instruments were used: the Questionnaire and Map of Social Support by Bizoń, the individual interview, and the questionnaire especially prepared for the needs of this research.

Results. The studied group consists of people with a long-standing period of illness, with numerous hospitalizations, constantly remaining under psychiatric care. The tested persons are singles and demanding a strong social support. Their individual social networks of support are sparse and in a large part compensated by therapists from the support institution. The tested group highly values the influence of the local rehabilitation program on their functioning.

Conclusions. The chronically mental ill persons show numerous difficulties in their social functioning. Participation in the social support programs protects them against successive hospitalizations. During the last year, preceding the research, the amount of hospitalizations was significantly lower than in the period preceding the taking care by the local systems. It is necessary to treat the local rehabilitation programs as an effective mechanism supporting the functioning of the chronically mental ill people.

Key words: social support, social network, rehabilitation, mental illness

 

 

 

Magdalena Ciałkowska, Tomasz Hadryś, Andrzej Kiejna

Kwestionariusz Oceny Zaangażowania (Involvement Evaluation Questionnaire) – charakterystyka i zastosowanie             435–444

Involvement Evaluation Questionnaire – description and application             435–444

Streszczenie

 Przewlekłe zaburzenia psychiczne, takie jak schizofrenia czy zaburzenia afektywne stanowią obciążenie dla pacjentów cierpiących z powodu choroby, jak również dla ich opiekunów (krewnych bądź przyjaciół). Istnieje szereg narzędzi oceniających obciążenie rodziny lub opiekunów. Jednym ze wspomnianych narzędzi jest Kwestionariusz Oceny Zaangażowania (Involvement Evaluation Questionnaire - IEQ). IEQ składa się z 31 pozycji, wypełnianych przez osobę sprawującą opiekę nad chorym. 27 spośród nich można podzielić na cztery podskale (domeny): napięcie (9 pozycji kwestionariusza), martwienie się (6 pozycji), nadzór (6 pozycji), nakłanianie (8 pozycji). Dwie pozycje widnieją w więcej niż jednej domenie. Poszczególne pozycje kwestionariusza są punktowane na 5-o stopniowej skali Likerta (nigdy, rzadko, czasami, często, prawie zawsze/zawsze). Dotychczas brak jest polskiej adaptacji tego narzędzia. Właściwości statystyczne kwestionariusza oraz jego licznych adaptacji kulturowych okazują się być satysfakcjonujące i porównywalne. IEQ cechuje oszczędność czasu podczas badania z uwagi na to, że jest to narzędzie samooceny. IEQ okazał się kwestionariuszem trafnie mierzącym konsekwencje opieki nad osobą chorą psychicznie. 

Słowa klucze: obciążenie opiekunów, IEQ, opieka

Summary

Long-term mental illnesses such as schizophrenia or affective disorders often impose a burden on the patients who suffer from it, as well as on their carers (relatives or friends). There are many instruments measuring family or caregiver burden. One of these instruments is the Involvement Evaluation Questionnaire (IEQ). The IEQ is a 31-item questionnaire which is completed by the caregiver. The IEQ contains 27 items that can be divided into four subscales (domains): tension (nine items), worrying (six items), supervision (six items) and urging (eight items). Two items appear in more than one domain. The items are scored on a 5-point Likert scale (never, sometimes, regularly, often and always). There is no full Polish adaptation of IEQ so far. The psychometric properties of the IEQ and its culture-profiled versions are satisfying and comparable. The IEQ, as a self-assessment instrument, is easy to administer and not time-consuming. The IEQ proved to be a reliable instrument for measuring caregiver consequences in mental healthcare.

Key words: caregivers’ burden, IEQ, caregiving

 

 

Monika Bąk-Sosnowska

Interwencja psychologiczna w zespole kompulsywnego jedzenia             445–456

Psychological intervention in binge eating disorder             445–456

Streszczenie

 

Zespół gwałtownego objadania się (BED) należy do specyficznych zaburzeń jedzenia. Polega na utracie kontroli nad ilością i jakością spożywanego pożywienia, bez obecności zachowań kompensacyjnych, takich jak przeczyszczanie się.

Cel: Przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat możliwych przyczyn oraz konsekwencji BED. Przedstawienie autorskiej propozycji interwencji psychologicznej, pomocnej w leczeniu.

Metoda: Dokonano przeglądu i streszczenia dostępnych badań na temat przyczyn, obrazu klinicznego, konsekwencji oraz leczenia BED. Omówiono założenia oraz procedurę proponowanej interwencji psychologicznej.

Wyniki: BED jest częstym zaburzeniem, zwłaszcza wśród osób otyłych. Powoduje systematyczny przyrost masy ciała i utrudnia jej redukowanie. Jedną z najskuteczniejszych metod leczenia BED jest psychoterapia. Zaproponowana interwencja psychologiczna składa się z następujących aspektów: analiza, świadomość, rozluźnienie, kontrola, dystans. Jest to rodzaj procedury postępowania dla osób chorujących na BED.

Wnioski: Leczenie BED jest procesem trwającym w czasie i polegającym na stopniowej redukcji objawów. Celem terapii jest zwiększenie kontroli jednostki w zakresie zachowań związanych z jedzeniem oraz stanem psychicznym. 

Słowa klucze: napadowe jedzenie, otyłość, terapia

Summary

Binge eating disorder (BED) is a specific example of an eating disorder. It consists of loosing control of eating without compensatory behaviours like purging.

Aim. To characterize considerations and consequences of BED and to propose therapy intervention useful in the treatment of BED.

Method. Relevant studies were examined and summarized in the form of a narrative review. The author’s own proposal of psychological intervention was presented.

Results. BED is common, especially in obese people. It makes loosing weight difficult. One of the most effective methods of curing it, is psychotherapy. The proposed psychological

intervention for BED includes the following aspects: analysis, consciousness, relaxation, control, and distance. This is a register of specific advice for an ill person.

Conclusions. The treatment of BED is a process. It takes time and consists of a gradual decrease of symptoms. The aim of the therapy is the acquisition of control in the range of one’s own eating behaviours and psychological states.

Key words: binge eating, obesity, therapy

 

 

 

Bernadetta Izydorczyk, Elżbieta Niziołek

Zastosowanie psychoterapii grupowej w leczeniu dziewcząt i kobiet z diagnozą anoreksji psychicznej (prezentacja modelu terapeutycznej pracy w Ośrodku Leczenia Nerwic i Zaburzeń Jedzenia „Dąbrówka” – doświadczenia własne)                        457–468

Application of group psychotherapy in treatment of adolescents and young women with anorexia nervosa (presentation of therapeutic work model in the Neurosis and Eating Disorders Treatment Centre “Dąbrówka” – the author’s own experience)                  457–468

Streszczenie

 Artykuł przedstawia wybrane wątki doświadczeń własnych autorek w zakresie specyfiki i zasad prowadzenia psychoterapii grupowej w leczeniu pacjentek z diagnozą anoreksji psychicznej. W pierwszej części Autorki prezentują podstawowych założeń modelu pracy w młodzieżowych grupach terapeutycznych w Ośrodku Leczenia Nerwic i Zaburzeń Jedzenia "Dąbrówka" w latach 2002-2004. W części drugiej przedstawiono podstawowe założenia stosowanej w Ośrodku psychoterapii grupowej wobec osób dorosłych. We wnioskach wskazano na główne elementy specyfiki przebiegu psychoterapii grupowej pacjentek z jadłowstrętem psychicznym.

Słowa klucze: psychoterapia grupowa, jadłowstręt psychiczny

Summary

The article shows chosen motives from the authors self experience in the specificity and principles of conducting group psychotherapy in treating patients with a diagnosis of anorexia nervosa. In the first part of the article, the author presents elementary postulates of the working model in teenage therapeutic groups in the Neurosis and Eating Disorders Treatment Centre “Dąbrówka”, in the years 2002–2004. The second part presents basic postulates of adult group psychotherapy practiced in the “Dąbrówka” Centre. Conclusions indicate the main elements of a group therapy process in patients with anorexia nervosa.

Key words: group psychotherapy, anorexia nervosa

 

 

 

Marcin Jabłoński, Paweł Sacha, Andrzej Grymek, Gabriela Ryczkowska

Podejrzenie zespołu Aspergera u mężczyzny z przewlekłymi zaburzeniami zachowania i emocji – opis przypadku             469–479

Asperger’s disorder diagnosed in the man treated with chronic and resistant emotional and behavioral disturbances – the case report             469–479

Streszczenie

Zespół Aspergera jest jednostką nozologiczną podobną do autyzmu, mieszczącą się w grupie diagnostycznej całościowych zaburzeń rozwojowych. Z powodu wieloczynnikowej etiologii, zróżnicowanego obrazu klinicznego oraz niedoskonałości narzędzi badawczych dostępne sposoby diagnozowania i leczenia zespołu Aspergera są tematem dyskusji toczącej się w środowisku naukowców i klinicystów. Autorzy artykułu wyrażają nadzieję, że prezentowany przypadek 39-letniego pacjenta leczonego przez wiele lat z powodu zaburzeń zachowania i emocji, niejasnych i okresowo zmiennych objawów psychotycznych a zwłaszcza dominującego w obrazie klinicznym zaburzenia relacji interpersonalnych pacjenta, będzie kolejnym głosem w debacie o spektrum zespołu Aspergera i skieruje uwagę klinicystów na możliwość uwzględnienia zespołu Aspergera w diagnostyce różnicowej podobnych zaburzeń obecnych u innych dorosłych pacjentów. 

Słowa klucze: zespół Aspergera, zaburzenia zachowania i emocji, opis przypadku

Summary

Asperger’s disorder is a nosologic phenomena, that is similar to autism, and falls under the category of pervasive developmental disorders. The unknown and probably multi-factor aetiology, wide clinical picture and not completely defined and clinically relevant diagnostic criteria are the topic of discussion between investigators and clinicians. In the article presented, a single case report of a 39-year old male patient, diagnosed and treated for years due to chronic and resistant emotional and behavioural disturbances, not clearly defined psychotic symptoms and dominating dysfunctions of social involvement, may be a voice in the debate about Asperger’s disorder spectrum, comorbidity in Asperger’s syndrome and serve to remind the clinicians, that pervasive developmental disorders could really be diagnosed in adults.

Key words: Asperger’s syndrome, behavioural and emotional disturbances, case report

 

KOMUNIKATY i OMÓWIENIA


 

 

ISSN 0033-2674 (PRINT)

ISSN 2391-5854 (ONLINE)


Inne strony PTP:
Other PTP websites:

www.psychiatria.org.pl
www.psychiatriapsychoterapia.pl

www.archivespp.pl
www.psychoterapiaptp.pl

Psychiatria Polska
INDEXED IN:
Thomson Reuters Master List
Science Citation Index Expanded
Journal Citation Reports
(Impact Factor 1,010)

Medline/Index Medicus
MNiSW (15 pkt)
Scopus/SCImago
EMBASE/Excerpta Medica
PsycINFO, EBSCO, DOAJ
Index Copernicus (18.59)
Erih Plus, Cochrane Library
CrossRef/DOI

Psychiatria Polska
is an open access journal


We recommend:
Pharmacological Reports



+48  518-330-994
kontakt z Biurem KRW PTP