40, 2


Stanisław Pużyński, Wanda Langiewicz, Bożena Pietrzykowska
Aktualne problemy psychiatrycznej opieki zdrowotnej w Polsce (2005 r.)  177
Current problems in psychiatric health care in Poland (2005)   177
Streszczenie:
Artykuł przedstawia najważniejsze aktualne problemy opieki psychiatrycznej w Polsce: sytuację finansową szpitali, ryzyko związane z ambulatoryjną opieką psychiatryczną, zagadnienia etyczne związane z praktyką kliniczną a także kwestie edukacji podyplomowej.
Summary:
The paper is a presentation of the most important and actual psychiatric health care problems in Poland: the financial situation of hospitals, the risk faced by the out-patient psychiatric care, ethical problems related to clinical practice, as well as issues on postgraduate education.


Filip Rybakowski, Andrzej Rajewski
Czy we wszystkich zaburzeniach psychicznych obowiązuje model rozwojowy?   191
Is the developmental model accurate for all psychiatric disorders?   191
Streszczenie:
W połowie lat 1980-ych zaproponowano hipotezę neurorozwojową schizofrenii. Od tamtej pory, potwierdzono znaczenie okresu rozwojowego dla działania czynników etiologicznych w tym zaburzeniu. Ponadto opisano wiele odchyleń w wieku rozwojowym, u osób, u których w przyszłości rozwinie się psychoza. Opublikowane niedawno wyniki badań dużych kohort wskazują, że pozostałe zaburzenia psychiczne w znaczącej części są poprzedzone występowaniem zaburzeń psychicznych w dzieciństwie i wczesnej młodości. Poza tym wiele badań dotyczących zaburzeń takich jak zaburzenia lękowe i zaburzenia nastroju wskazuje również na działanie czynników ryzyka we wczesnej fazie życia, i na występowanie odchyleń temperamentalnych, neurofizjologicznych i psychopatologicznych przed wystąpieniem pełnoobjawowej psychopatologii w wieku dorosłym. Przyjęcie rozwojowego modelu zaburzeń psychicznych może pomóc w lepszym zrozumieniu ich patogenezy, a wykrywanie i leczenie zaburzeń występujących w okresie dzieciństwa i dorastania może prawdopodobnie zapobiegać występowaniu nasilonych objawów psychopatologicznych w wieku dorosłym.
Summary:
In the 1980's a neurodevelopmental hypothesis of schizophrenia was proposed. Since that time, the role of early developmental age as a risk period for action of etiological factors in psychosis was confirmed. Additionally, many disturbances of pre-schizophrenic persons in the developmental age were demonstrated. Recently published longitudinal cohort studies indicate that majority of the psychiatric disorders other than schizophrenia are preceded by occurrence of psychiatric disorders in childhood and early adolescence. Moreover, in numerous studies of adult anxiety and mood disorders, the role of early risk factors was observed and temperament, neurophysiological and psychopathological disturbances in early age were reported. The resulting developmental model of psychiatric disorders may help in the understanding of their pathogenesis. Subsequently, detection and treatment of early life disturbances may hypothetically prevent severe psychopathological symptoms in adulthood.


Dawid Wiener, Janusz Rybakowski
Zaburzenia poznania społecznego w schizofrenii   205
Disturbances of social cognition in schizophrenia   205
Streszczenie:
Poznanie społeczne, czyli zdolność do odbioru istotnych społecznie informacji i adekwatnego do nich zachowania jednostki, związane jest z przetwarzaniem informacji niesionych przez istotne społecznie bodźce. W ostatnim okresie stanowi ono przedmiot intensywnych badań w psychologii, neurobiologii oraz w psychiatrii. Procesy zaangażowane w poznanie społeczne to: percepcja emocji, kontakt wzrokowy, reakcja na prozodię, czy podejmowanie decyzji w sytuacjach społecznych. Szczególnie rolę w tym zakresie pełnią mechanizmy działania umysłu, przez które rozumie się zdolność do interpretowania zachowań ludzi w oparciu o przypisywanie innym osobom określonych stanów psychicznych. Zagadnieniem tym zajmuje się tzw. Teoria Mechanizmów Umysłu (TMU). Niniejsza praca jest przeglądem zagadnień związanych z zaburzeniami poznania społecznego u chorych na schizofrenię. Omówiono deficyty percepcji emocji twarzy oraz zaburzenia TMU w schizofrenii, ze szczególnym uwzględnieniem ich ewentualnej roli jako endofenotypów podatności zachorowania na schizofrenię. Zaprezentowane zostały także wzajemne relacje pomiędzy poznaniem społecznym a podstawowymi procesami neuro-kognitywnymi, jak również wpływ na poznanie społeczne różnych metod leczenia schizofrenii.
Summary:
Social cognition is an ability to perceive socially relevant stimuli and to behave accordingly. It is connected with the processing of information brought about by significant social stimuli. Recently, social cognition is a topic of intensive research in psychology, neurosciences and psychiatry. Processes involved in social cognition include: perception of emotion, input of eye contact, reaction to voice prosody or decision-making in social situations. A particular role is played by the mentalizing capabilities (mind-reading) i.e. ability to interpret behaviour of others by attributing them certain mental states. Such an ability is often conceptualized as the Theory of Mind (ToM). This paper is a review of issues connected with disturbances of social cognition in patients with schizophrenia. Deficits in perceptions of face emotion and disturbances of Theory of Mind function in schizophrenia were discussed with special regard to their potential role as endophenotypes of vulnerability to schizophrenia. Also, relations between social cognition and basic neurocognitive processes were presented, as well as the effect on social cognition of different methods of schizophrenia treatment.


Andrzej Bembenek
Analiza sezonowości urodzeń pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii w Polsce z zastosowaniem dekompozycji sezonowej   219
Analysis of the seasonality of birth effect in schizophrenic patients in Poland with the application of the seasonal decomposition method   219
Streszczenie:
Wprowadzenie: Zjawisko sezonowości urodzeń pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii jest jednym z najbardziej powtarzalnych zjawisk w badaniach epidemiologicznych nad tą chorobą. W artykule dokonano przeglądu wyników i zwrócono szczególną uwagę na rozwój metod badań tego zjawiska. Cel: Celem badania była analiza zjawiska sezonowości urodzeń pacjentów chorych na schizofrenię w populacji polskiej przy zastosowaniu nowoczesnych metod dekompozycji sezonowej. Metoda:W badaniu wykorzystano daty urodzenia 13.668 pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii wg ICD-10, wypisywanych ze wszystkich szpitali psychiatrycznych w Polsce, w latach 1997 - 2000. Jako grupy referencyjnej użyto dane o urodzeniach żywych w populacji ogólnej publikowane przez Główny Urząd Statystyczny. W latach 1964 - 1976 urodziło się w Polsce 7 432 803 osób. Postarano się o zminimalizowania efektu zapadalności związanej z wiekiem (age-incidence effect) W celu wyeliminowania sezonowej zmienności wynikającej z wahań ilości urodzeń w populacji ogólnej utworzono wskaźnik urodzeń pacjentów z rozpoznaniem schizofrenii na 10 tys. urodzeń żywych w populacji ogólnej. Utworzono szereg czasowy składający się ze 156 comiesięcznych obserwacji, czyli 13 lat. Dane analizowano za pomocą metody Census II wariant X11 - jednej z nowoczesnych metod analizy szeregów czasowych i dekompozycji sezonowej. Wyniki: Uzyskane wyniki potwierdzają występowanie 5% - 8 % nadwyżki urodzeń pacjentów ze schizofrenią w grudniu i styczniu.
Summary:
Introduction: Seasonality of the birth of patients diagnosed with schizophrenia is one of the most repetitive phenomena in epidemiological studies on this illness. The paper presents a review of the literature, with an emphasis on the research findings and development of methods used to investigate the phenomenon. Aim: The aim of the study was to analyze the phenomenon of birth seasonality in schizophrenic patients in the Polish population, using new methods of the seasonal decomposition analysis. Methods: The study utilized birth dates of 13,668 patients diagnosed with schizophrenia according to the ICD-10 criteria, and discharged from all psychiatric hospitals in Poland in the years 1997-2000. The data on live births in the general population as published by the Main Statistical Office served as the reference group. 7,432,803 people were born in Poland in the years 1964-1976. Efforts were made to minimize the age-related incidence effect. In order to eliminate seasonal variations resulting from deviations in the number of births in the general population, an indicator of the number of births of patients diagnosed with schizophrenia per 10 thousand live births in the general population was created. A time series of 156 monthly observations covering the period of 13 years was produced. The data were analyzed using the Census II X-11 method, one of the most recent methods to analyze time series and seasonal decomposition.
Results: The results confirm a 5-8% birth excess for schizophrenia in December and January.


Maria Golczyńska, Sylwia Stankiewicz
Spór o osobowość mnogą: zagadnienie teoretyczne, czy praktyczne?   233
Dispute over the multiple personality disorder: theoretical or practical dilemma?   233
Streszczenie:
Dysocjacyjne zaburzenie tożsamości (DID) zwane jest też osobowością mnogą lub wieloraką (MPD). Ze względu na niską częstotliwość występowania i trudność w obserwacji jest w Polsce rzadko diagnozowane. Autorki umieściły omawiane zaburzenie w kontekście historycznym, nawiązując do pierwszych wzmianek o dysocjacji z XVIII w. Następnie scharakteryzowano osobę dysocjacyjnie zaburzoną oraz poszczególne kategorie osobowości u pacjenta z DID (osobowość pierwotna, osobowość alternatywna, fragmentaryczna oraz gospodarz). Przedstawiono kryteria diagnozy, a także różnicowano dysocjacyjne zaburzenie tożsamości z innymi zaburzeniami: stresowym zaburzeniem pourazowym (PTSD) oraz osobowością z pogranicza (BPD). Postawiono tutaj hipotezę, według której zaburzenia dysocjacyjne korelują z traumą doświadczoną w dzieciństwie, a PTSD koreluje z traumatycznym przeżyciem występującym w późniejszym okresie życia. Ponadto zaprezentowano współcześnie najczęściej stosowane narzędzia do badania dysocjacyjnego zaburzenia tożsamości: Skalę Przeżyć Dysocjacyjnych (DES) oraz kwestionariusz mierzący somatoformiczną dysocjację (SDQ). Na koniec, na podstawie literatury, przedstawiono metody leczenia DID: hipnoterapię oraz nagrywane sesje terapeutyczne. Autorki są zdania, iż "przełączanie" jednej osobowości w drugą w DID ma charakter adaptacyjny (pojawia się w zależności od potrzeb adaptacyjnych).
Summary:
Dissociative identity disorder (DID) could also be referred to as multiple personality disorder (MPD). Due to rare occurrence and difficulty in its' identification it is infrequently diagnosed in Poland. The indicated disorder has been portrayed by the authors throughout the historical context, referring to initial 18th century's references concerning dissociation. A typical dissociatively disordered person has been characterized along with his individual personality categories such as: original personality, altered personality, host and personality fragment. Moreover various diagnosis criterions of DID have been introduced. DID has also been differentiated with other disorders: PTSD (post-traumatic stress disorder) and BPD (borderline personality disorder). A hypothesis has been set up, stating that DID is directly correlated with the trauma experienced during childhood, while PTSD is linked with traumatic lived-through events in the later period of ones' life. The most contemporary and frequently used research tools for DID have been indicated: dissociative experience scale (DES) and somatoform dissociation questionnaire (SDQ-20). Based upon the known literature, the authors have presented treatment methods such as hypnotherapy and recorded therapy sessions. It is the view of the authors that the switching in dissociative identity disorder is of adaptive character (it occurrs depending upon adaptive needs).


Olga Kriegelewicz
Strategie rozwiązywania konfliktów a zadowolenie ze związku   245
Problem-solving strategies and marital satisfaction.   245
Streszczenie:
Celem prezentowanego badania była analiza związków między strategiami rozwiązywania konfliktów a zadowoleniem z małżeństwa. Cztery strategie rozwiązywania konfliktów (Dialog, Lojalność, Eskalacja konfliktu i Wycofanie) mierzono za pomocą Kwestionariusza Strategii Rozwiązywania Konfliktów [1], w wersji samoopisowej i opisującej zachowanie partnera. Narzędzie to, odwołujące się do koncepcji Rusbult, Johnsona i Morrowa [2], spełnia wysokie standardy rzetelności (współczynnik ? Cronbacha w zależności od skali równy od ?=0,78 do ?=0,94) i trafności. Zadowolenie ze związku mierzono za pomocą Skali Powodzenia Małżeństwa [3]. W badaniu uczestniczyło 147 par małżeńskich. Analiza wyników wykazała, że pary zadowolone, w porównaniu z parami niezadowolonymi, w większym stopniu stosują konstruktywne strategie rozwiązywania konfliktów (Dialog, Lojalność), i są znacznie mniej skłonne do strategii destruktywnych (Eskalacja konfliktu, Wycofanie). Dialog jest strategią najsilniej związaną z zadowoleniem osób badanych, co może mieć duże znaczenie praktyczne dla sposobu prowadzenia psychoterapii małżeńskiej. Istotnym predyktorem zadowolenia mężczyzn jest również ich własna Lojalność. Badanie wskazuje na to, że najsilniej związanymi z zadowoleniem partnerów są stosowane przez nich strategie konstruktywne, co warto brać pod uwagę w procesie terapeutycznym. Wydaje się, że warto bardziej koncentrować się na wzmacnianiu postaw konstruktywnych, mniej zaś na eliminacji postaw destruktywnych.
Summary:
Aim: This study investigated the relation between problem-solving strategies in the marital conflict and marital satisfaction. Method: Four problem-solving strategies (Dialogue, Loyalty, Escalation of conflict and Withdrawal) were measured by the Problem-Solving Strategies Inventory [19], in two versions: self-report and report of partners' perceived behaviour. This measure refers to the concept of Rusbult, Johnson and Morrow [7], and meets high standards of reliability (? Cronbach from ?=0.78 to ?=0.94) and validity. Marital satisfaction was measured by Marriage Success Scale [20]. The sample was composed of 147 marital couples. Results: The study revealed that satisfied couples, in comparison with non-satisfied couples, tend to use constructive problem-solving strategies (Dialogue and Loyalty). They rarely use destructive strategies like Escalation of conflict or Withdrawal. Dialogue is the strategy connected with satisfaction in a most positive manner. These might be very important guidelines to couples' psychotherapy. Loyalty to oneself is a significant positive predictor of male satisfaction is also own Loyalty. Conclusion: The study shows that constructive attitudes are the most significant predictors of marriage satisfaction. It is therefore worth concentrating mostly on them in the psychotherapeutic process instead of eliminating destructive attitudes.


Marek Krzystanek, Irena Krupka-Matuszczyk
Leczenie światłem widzialnym depresji u kobiet w ciąży - studium 3 przypadków.   261
Bright light therapy in pregnant women depression - 3 case studies.   261
Streszczenie:
Cel pracy: Terapia światłem widzialnym to nowa metoda leczenia biologicznego w psychiatrii. Dobra tolerancja powoduje, że metoda ta jest przydatna w użyciu nie tylko w chorobie afektywnej sezonowej. Nowym wskazaniem może być epizod depresji w przebiegu ciąży. Praca miała na celu przedstawienie efektów terapeutycznych leczenia depresji trzech kobiet w ciąży. Metodyka: Pacjentki w 6, 7 i 8-ym miesiącu ciąży, u których postawiono diagnozę depresji wg kryteriów ICD-10, były leczone ambulatoryjnie. Leczenie polegało na porannej 1 godzinnej ekspozycji na światło widzialne o mocy 5 000 LX od poniedziałku do piątku. Efekt przeciwdepresyjny oceniano po 2 i 4 tygodniu terapii światłem widzialnym. Objawy niepożądane terapii były monitorowane przez cały okres prowadzenia leczenia światłem. Wyniki: Średnia poprawa objawów depresyjnych po 2 i 4 tygodniu leczenia światłem widzialnym wynosiła odpowiednio 33% i 55%. U żadnej pacjentki nie obserwowano objawów niepożądanych. Wnioski: Poranna terapia światłem widzialnym wydaje się być skuteczną i bardzo dobrze tolerowaną formą leczenia u kobiet w ciąży leczonych z powodu niesezonowych zaburzeń depresyjnych. Sposób prowadzenia terapii podtrzymującej światłem widzialnym i jej czas wymaga prowadzenia dalszych badań.
Summary:
Aim: Bright light therapy (BLT) is a new method of biological treatment in psychiatry. Good tolerance makes it an attractive method used not only in seasonal affective disorder. An episode of depression during pregnancy may be a new indication. The study aimed to describe effects of treatment of depression in 3 pregnant women. Method: The women were out-patients in their 6-th, 7-th and 8-th months of pregnancy and diagnosed with depression according to ICD-10 criteria. The treatment was a morning exposure to 1 hour 5000 LUX bright light from Monday to Friday. The antidepressant effect was assessed after the 2nd and 4th week of BLT. Side effects of BLT were monitored over the whole BLT treatment period. Results: The mean improvement of depressive symptoms after 2 and 4 weeks of BLT was 33% and 55%, respectively. Side effects were not observed in any of the patients. Conclusions: Morning BLT seems to be an effective and a very well tolerated mode of treatment of pregnant women suffering from non-seasonal depression. The manner and length of BLT maintenance treatment requires further studies.


Krzysztof Małyszczak, Tomasz Pawłowski, Angelika Pyszel, Andrzej Kiejna
Związek objawów lękowych i depresyjnych z cierpieniem psychicznym i funkcjonowaniem   269
Correlation between depressive/anxiety symptoms, distress and functioning   269
Streszczenie:
Cel badania: Celem badania było określenie zależności pomiędzy objawami lękowymi i depresyjnymi a cierpieniem psychicznym i ogólnym funkcjonowaniem.
Metoda: Analizę oparto na wynikach badania 104 osób (65 kobiet i, 39 mężczyzn w średnim wieku 41,4 lat) w tym pacjentów poradni zdrowia psychicznego zgłaszającymi objawy lękowe lub depresyjne (42 osoby), oraz pacjentów lekarzy rodzinnych (62 osoby). Z badania wykluczono pacjentów Wykluczono osoby z innymi zaburzeniami psychicznymi, oraz takie, u których ww. objawy psychopatologiczne były wynikiem chorób somatycznych. Cierpienie psychiczne oceniano za pomocą Ogólnego Kwestionariusza Zdrowia (General Health Questionnaire - GHQ) w wersji z 30 pytaniami. Objawy psychopatologiczne i rozpoznania oceniano za pomocą kwestionariusza Present State Examination - (PSE) pochodzącego ze Schematu Oceny Klinicznej w Neuropsychiatrii (Schedule for Assessment in Neuropsychiatry - SCAN) w wersji 2.0. Poziom funkcjonowania oceniano za pomocą Skali Ogólnej Oceny Funkcjonowania (Global Assessment of Functioning - GAF). Nasilenie objawów wyliczono dla rozpoznań: zaburzenia lękowego uogólnionego, agorafobii, fobii społecznej, lęku napadowego, depresji i dystymii. Wyniki: Najmniejsze wartości cierpienia psychicznego uzyskano w grupie w grupie z objawami podprogowymi, wyłącznie lękowymi lub wyłącznie depresyjnymi, pośrednie w grupach z zaburzeniami lękowymi i mieszanym zaburzeniem lękowo - depresyjnym, natomiast największe w grupie z zaburzeniami depresyjnymi. Podobnie szeregowały się wartości funkcjonowania (w tej samej kolejności, ale odwrotnie pod względem wartości liczbowych). Wnioski: Różnice wartości funkcjonowania i cierpienia psychicznego pomiędzy grupami pacjentów ze swoistymi zaburzeniami lękowymi, mieszanym zaburzeniem lękowo - depresyjnym i depresją zależały w znacznej mierze od nasilenia objawów depresyjnych, natomiast w mniejszym stopniu od nasilenia objawów lękowych.
Summary:
Aim: The aim of the study was to define the correlation between anxiety/depressive symptoms, distress and functioning. Method: The research is based on the analysis of 104 persons (65 women, 39 men), who were patients of psychiatrists (42 persons), or general physician attenders (62 persons) complaining of anxiety or depressive symptoms. Distress was estimated with the General Health Questionnaire (GHQ-30), psychopathological symptoms and diagnoses were evaluated with the Present State Examination (PSE) and the level of functioning with Global Assessment of Functioning (GAF). The intensity of ICD-10 symptoms was calculated for: generalized anxiety disorder, agoraphobia, social phobia, panic disorder, depressive disorder and dysthymia. Results: The lowest score of distress was found in the group with sub-clinical, sole anxiety or depressive symptoms. An intermediate level was present in the group with anxiety and mixed anxiety-depressive disorders, and the highest in the group with depression. The functioning scores were in an inverse order. Conclusions: The differences in scores of distress and functioning between groups of patients with anxiety disorders, mixed anxiety-depressive disorders and depression are dependent on the intensity of depressive symptoms and are independent of the intensity of anxiety symptoms.

Jan Chodkiewicz, Joanna Miniszewska
Obecne zastosowania i perspektywy rozwoju terapii poznawczo-behawioralnej   279
The present application and the perspective progress of cognitive-behavioral therapy   279
Streszczenie:
W artykule omówiono założenia terapii poznawczo-behawioralnej oraz jej zastosowania w odniesieniu do leczenia zaburzeń depresyjnych, lęku napadowego, zespołu stresu pourazowego, uzależnień oraz zaburzeń odżywiania. Zwrócono uwagę na możliwości stosowania terapii w odniesieniu do przewlekłych chorób somatycznych: choroby niedokrwiennej serca, astmy oskrzelowej, chorób dermatologicznych, insomnii, przewlekłego bólu, migreny oraz zapalenia gruczołu krokowego.
Summary:
The article presents the basic principles of cognitive-behavioural therapy and its applications in treating depression, anxiety disorders, post-traumatic stress disorder (PTSD) and addictions. The possibility of using cognitive-behavioural interventions for chronic somatic diseases (ischaemic heart disease, skin diseases, insomnia, migraine and chronic prostatitis) are also suggested.


Krzysztof Zboralski, Antoni Florkowski, Piotr Gałecki
Poczucie koherencji, osobowość i style rozwiązywania problemów u pacjentów z rozpoznaniem zaburzeń depresyjnych   293
Sense of coherence, personality and style of coping by patients suffering from depressive disorders  293
Streszczenie:
Wstęp: Obecnie coraz większe zainteresowanie wśród lekarzy budzi podejście salutogenetyczne w medycynie, którego twórcą był A. Antonovsky. Centralnym pojęciem w tej orientacji jest "poczucie koherencji" (sense of coherence). Cel badań: Celem badań było określenie poczucia koherencji oraz wzajemnych uwarunkowań z niektórymi cechami osobowości i stylem radzenia sobie wśród kobiet i mężczyzn chorych na depresję. Materiał i metoda: W badaniach zastosowano: Kwestionariusz Orientacji Życiowej SOC-29, Inwentarz Osobowości NEO-FFI, Test Radzenia Sobie (TSR) - Moosa. Zbadano 69 pacjentów, leczonych w Klinice Psychiatrii i Zaburzeń Nerwicowych z Oddziałem Interwencji Kryzysowych UM w Łodzi, z rozpoznaniem epizodu depresji. Wnioski: 1) Poczucie koherencji jest istotnie wyższe u chorych mężczyzn leczonych z powodu epizodu depresji. 2) Kobiety i mężczyźni leczeni z powodu depresji różnią się między sobą w zakresie niektórych cech osobowości oraz strategii rozwiązywania problemów. 3) Cechy osobowości i style radzenia sobie ze stresem różnią się w zależności od poziomu poczucia koherencji.

Summary:
Introduction: At present increasing medical attention is paid to the salutogenesis approach suggested by Aaron Antonovsky. The main focus of interest in the approach is the sense of coherence. Aims: The aim of the study was to define the sense of coherence and the mutual condition linked between this sense and some personality traits within an individual, including the styles of coping by men and women suffering from depression. Material and Methods: The research included the use of a SOC-29 questionnaire, NEO-FFI test and Moos' test. The research was conducted on 69 patients recognized to have suffered from depression. The patients were in treatment at The Psychiatric and Neurosis Disorder Clinic with Critical Intervention Ward, Medical University of Łódź. Results: 1) A sense of coherence within an individual is considerably stronger in male patients. 2) Males and females differ in the realm of particular personality traits and the ways of dealing with every day problems. 3) Character traits and the ways to handle stressful situations differ among individuals in respects to the sense of coherence level within an individual.


Agnieszka Marczyńska-Wdówik
Rola wybranych zasobów osobistych w radzeniu sobie ze stresem u kobiet w okresie klimakterium   303
The impact of personal resources on coping with stress in climacteric women    303
Streszczenie:
Wstęp: Klimakterium jest fizjologicznym, a więc "normalnym" zjawiskiem w życiu kobiety. Długość trwania okresu okołomenopauzalnego oraz specyfika związanych z nim objawów jest indywidualną cechą osobniczą. Badania oraz praktyka dowodzą, że znacząca część kobiet przeżywa wówczas dyskomfort dotyczący różnych aspektów funkcjonowania biopsychospołecznego. Cel: Oszacowanie stylów i strategii radzenia sobie ze stresem oraz zasobów osobistych ułatwiających zmaganie się z trudnymi sytuacjami życiowymi przez kobiety w okresie klimakterium. Metoda: Przedstawione zostaną wyniki badania grupy 50 kobiet w okresie postmenopauzalnym narzędziami psychologicznymi mierzącymi: natężenie przeżywanego stresu, preferencje w zakresie stylów i strategii radzenia sobie ze stresem oraz związek między wyborem danej strategii a posiadanymi zasobami - optymizmem, kontrolą emocjonalną, poczuciem własnej wartości i skuteczności oraz poczuciem satysfakcji z życia. Wnioski: Profil dyspozycji osobowościowych wyznacza preferencje w zakresie doboru strategii radzenia sobie. Niebagatelną wydaje się być rola umacniania własnych zasobów usprawniających radzenie sobie ze stresem w profilaktyce i leczeniu zaburzeń depresyjnych oraz prewencji zachowań samobójczych wśród kobiet w wieku przekwitania.
Summary:
Climacterium is a physiological (so absolutely normal) occurrence in a woman's life. Menopause is not a disease but some women have somatic and/or psychic (for example: stress related) problems connected with this life-stage transition. The presented study examined stress-coping strategies and personal coping resources (optimism, emotional control, sense of self-efficacy, sense of self-worth and sense of life satisfaction). Fifty post menopause women completed the psychological questionnaires. Conclusions will be presented.


Beata Pawłowska, Aneta Opolska, Ewa Papuć, Władysław Witczak
Aktualny i przedchorobowy obraz siebie pacjentów z chorobą niedokrwienną serca   313
Present and premorbid self-image in patients with coronary heart disease   313
Streszczenie:
Celem pracy było udzielenie odpowiedzi na następujący problem: jakie różnice występują między aktualnym a przedchorobowym obrazem siebie u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca?
Materiał: Przebadano 70 pacjentów Oddziału Interny Szpitala Wojskowego w Lublinie ze stabilną postacią dusznicy bolesnej (30 mężczyzn oraz 40 kobiet). Średni wiek badanych wynosił 53,11 lat. W mieście mieszka 77% badanych, a na wsi 23%. Pracuje 40% pacjentów, a 60% nie pracuje. Wykształcenie wyższe miało 24 pacjentów, średnie - 37, a podstawowe 9 osób. Opisaną grupę przebadano testami psychologicznymi. Metody: Zastosowano ankietę osobową oraz Test Przymiotnikowy ACL, który badani wypełniali dwukrotnie według instrukcji: "jaki jesteś" i "jaki byłeś przed chorobą" (Drwal 1995). Otrzymane obrazy aktualne i przedchorobowe porównywano stosując test ANOVA z pomiarem powtórzonym. Wyniki: Wyniki badań wykazały występowanie istotnych statystycznie różnic między aktualnym i przedchorobowym obrazem siebie ujętym w percepcji pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Wnioski: 1. Obraz aktualny, w porównaniu z obrazem przedchorobowym u osób z chorobą niedokrwienną serca cechuje niska samoocena, lęk o przeszłość, mniejsza wytrwałość w realizacji zadań, ambicja, przedsiębiorczość i umiejętność radzenia sobie ze stresami, a większa zależność oraz potrzeba poszukiwania bezpieczeństwa. 2. Kobiety z chorobą niedokrwienną serca oceniają siebie jako osoby, które aktualnie cechuje niższa samoocena i zaufanie do siebie, większe trudności w radzeniu sobie ze stresem oraz mniejsza umiejętność rozumienia motywów zachowań innych ludzi niż przed chorobą. 3. Mężczyzni z chorobą niedokrwienną serca oceniają siebie aktualnie, jako osoby, które cechuje mniejsza wytrwałość, przedsiębiorczość, negatywna postawa w stosunku do siebie i innych ludzi i większa zależność niż przed chorobą.
Summary:
Aim: The aim of this study was to find the differences between premorbid and present self-image in patients with coronary heart disease. Material: 70 patients with stable coronary heart disease treated at the Internal Medicine Department of the Military Hospital in Lublin and 70 healthy controls were studied. Mean age of the investigated patients was 53.11 years. 77% of the studied patients were city inhabitants and 23% were countryside dwellers. Methods: Subjects were studied with the use of the State-Trait Anxiety Inventory, by the Adjective Check List (ACL) and a questionnaire designed especially for the study of sociodemographic data of the investigated patients. Premorbid and present self-images were compared with the use of the ANOVA test. Results: Our results showed that there are statistically significant differences between premorbid and present self-image in the perception of patients with coronary heart disease. Conclusions: 1.  In present self-image, compared to the premorbid one, patients with coronary heart disease have low self-esteem, greater fear about the future, low endurance in performing tasks, they are less enterprising, have lower ability to overcome stress, they are more dependent and have a greater need to look for safety. 2. Women with coronary heart disease perceive themselves as having low self-esteem, low self-trust, more difficulties in overcoming stress and a lower ability to understand other people's behaviour as compared to the time before the disease. 3. Men with coronary heart disease perceive themselves as having less endurance, being less enterprising, having a negative attitude towards themselves and other people and being more dependant compared to the time before the illness. 


Bożena Gulla
Psychologiczne aspekty transplantacji serca   325
Psychological aspects of heart transplantation   325
Streszczenie:
W artykule omówiono najważniejsze zasady kwalifikacji psychologicznej do transplantacji serca oraz czynniki obciążające leczonych ta metodą chorych. Szczególnie trudne dla pacjentów momenty to podjęcie decyzji o transplantacji, czemu towarzyszy lęk, niekiedy wątpliwości moralne i religijne, następnie stres związany z oczekiwaniem na operację, a po operacji okres rehabilitacji pooperacyjnej wymagający od chorego aktywnej współpracy. Uciążliwości związane z życiem z przeszczepionym sercem dotyczą systematycznego leczenia immunosupresyjnego, badań kontrolnych, unikania infekcji, zaprzestania picia alkoholu i palenia tytoniu, prowadzenia higienicznego trybu życia. Osoba z przeszczepionym sercem musi nabyć szereg umiejętności i wykonywać wiele zadań, związanych z prawidłową realizacją zaleceń lekarskich.
Summary:
The most important rules of heart transplantation qualification as well as the factors which burden patients who are treated with this method were are discussed in the article. Particularly difficult moments for patients are: those of decision making regarding the transplantation, which is accompanied with fear, and sometimes associated with ethical or religious doubts, subsequently - the stress related to the time waiting for the operation, and thereafter, the rehabilitation demanding patient's co-operation. The difficulties associated with living with a transplanted heart refer to regular immunosuppressive treatment, follow-up visits, avoiding infections, withdrawal from drinking alcohol and smoking cigarettes, living in a healthy lifestyle. The person with a transplanted heart has to acquire a series of skills and perform a lot of tasks associated with following doctor's appropriate advises.


Karina Badura-Brzoza, Jerzy Matysiakiewicz, Magdalena Piegza, Wiesław Rycerski, Urszula Niedziela, Robert T. Hese
Ocena wpływu czynników socjodemograficznych na objawy lęku i depresji u pacjentów po amputacji kończyny   335
Sociodemographic factors and their influence on anxiety and depression in patients after limb amputation   335
Streszczenie:
Celem pracy była ocena wpływu czynników socjodemograficznych oraz cech osobowości na objawy lęku i depresji, w grupie pacjentów po amputacji kończyny dolnej. W badaniach udział wzięło 45 pacjentów po amputacji kończyny dolnej. Powodem amputacji był proces miażdżycowy, a zabieg przeprowadzono powyżej stawu kolanowego. Badania przeprowadzona na terenie Górnośląskiego Centrum Rehabilitacji "Repty" w Tarnowskich Górach. Grupę kontrolną stanowiło 30 osób. Do oceny lęki i depresji użyto skali HADS. W celu oceny cech osobowości wykorzystano Inwentarza Osobowości Eysenck'a (MPI). Dane socjodemograficzne zebrano za pomocą specjalnie skonstruowanego Kwestionariusza danych socjodemograficznych. Wyniki: W grupie badanej odnotowano znamiennie wyższy poziom depresji i lęku, ocenianego skalą HADS w porównaniu z grupą kontrolną. Wyższy był również poziom neurotyzmu ocenianego Kwestionariuszem Eysenck'a w grupie po amputacji kończyny w porównaniu z grupą kontrolną. Wartości osiągnięte w skalach E i K w grupie badanej nie różniły się znamiennie statystycznie od osiągniętych przez ludzi zdrowych. Wykazano związek bólu fantomowego jak również neurotycznych cechy osobowości z występowanie lęku i depresji w grupie badanej. 1. Ze względu na częstsze występowanie lęku i depresji w grupie po amputacji pacjentów tych należy otoczyć opieką psychologiczną, a w niektórych przypadkach psychiatryczną. 2. Szczególną uwagę należy zwrócić na tych pacjentów, którzy odczuwają ból fantomowy lub wykazują neurotyczne cechy osobowości.
Summary:
The aim of this study was to assess the score of HADS and the correlation with sociodemographic factors and personality traits in patients after limb amputation. 45 patients after limb amputation due to atherosclerosis and 30 persons from a control group participated in the study. HADS Scale and the Maudsley Personality Inventory created by Eysenck were used in the study. Socidemographic data were collected by means of the Sociodemographic data questionnaire. In comparison to the control group, patients after limb amputation achieved a higher score in HADS-A and HADS-D and in the N scale of the Maudsley Personality Inventory. Higher levels of anxiety and depression were noticed in patients suffering from phantom limb pain and in patients with neurotic personality traits. Patients after limb amputation need multidisciplinary care because of higher levels of anxiety and depression (especially patients with phantom limb pain and those with neurotic personality traits).


Karina Badura-Brzoza, Jerzy Matysiakiewicz, Magdalena Piegza, Wiesław Rycerski, Urszula Niedziela, Robert T. Hese
Ocena typów osobowości pacjentów poddanych operacji kręgosłupa   347
Personality types in patients after vertebral surgery   347
Streszczenie:
Cel: Ocena typów osobowości w dwóch grupach pacjentów poddanych operacji kręgosłupa w porównaniu z grupą kontrolną. Materiał: Badaniu poddano 74 pacjentów po operacji kręgosłupa. 22 operowanych było z powodu urazu, 52 z powodu przewlekłego zespołu bólowego kręgosłupa. Grupę kontrolną stanowiło 20 osób. Metoda: Do oceny typów osobowości użyto Inwentarza Osobowości Eysenck'a ( MPI). Wyniki: Nie odnotowano różnic w typach osobowości porównując ze sobą obie grupy badane oraz w porównaniu z grupą kontrolną. Notowano natomiast statystycznie znamienne wysokie wartości w skali N Inwentarza Osobowości Eysenck'a w grupie pacjentów z zespołem bólowym kręgosłupa w porównaniu z grupą kontrolną oraz z grupą pacjentów po urazie kręgosłupa. Wnioski: Wysokie wartości w skali N mogą przemawiać za specyficznymi cechami osobowości pacjentów cierpiących na zespół bólowy kręgosłupa. Wysoki poziom neurotyzmu może utrudniać proces akceptacji schorzenia i adaptacji, a także proces rehabilitacji, stąd pacjenci ci powinni być otoczeni opieka psychologiczną.
Summary:
Aim: To compare personality types in patients after vertebral surgery. Material: 74 patients after vertebral surgery were examined with the MPI. 22 patients were operated because of injury. 52 patients were operated because of chronic pain back. The control group consisted of 20 healthy people. Methods: Maudsley Personality Inventory created by Eysenck, was used to study personality types. Results: There were no differences in personality types between patients suffering from chronic back pain and patients operated because of injury. Statistically, a significantly higher score in the N scale was noticed in the group with chronic back pain in comparison to patients operated because of injury and in comparison to the control group. Conclusions: A higher score in the N scale observed in patients suffering from chronic back pain, may suggest a specific personality type of those patients.  Higher level of neuroticism may create some difficulties in the acceptation of the illness and adaptation process. It is necessary to take special psychological care of those patients.

 

ISSN 0033-2674 (PRINT)

ISSN 2391-5854 (ONLINE)


Inne strony PTP:
Other PTP websites:

www.psychiatria.org.pl
www.psychiatriapsychoterapia.pl

www.archivespp.pl
www.psychoterapiaptp.pl

Psychiatria Polska
INDEXED IN:
Thomson Reuters Master List
Science Citation Index Expanded
Journal Citation Reports
(Impact Factor 1,010)

Medline/Index Medicus
MNiSW (15 pkt)
Scopus/SCImago
EMBASE/Excerpta Medica
PsycINFO, EBSCO, DOAJ
Index Copernicus (18.59)
Erih Plus, Cochrane Library
CrossRef/DOI

Psychiatria Polska
is an open access journal


We recommend:
Pharmacological Reports



+48  518-330-994
kontakt z Biurem KRW PTP