Mediacyjne funkcje niekorzystnej dystrybucji zasobów dla związku między poczuciem beznadziejności a nasileniem autoagresywnych zachowań u osób problemowo używających substancji psychoaktywnych
Więcej
Ukryj
1
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
Data nadesłania: 14-06-2024
Data ostatniej rewizji: 23-11-2024
Data akceptacji: 04-12-2024
Data publikacji online: 28-02-2026
Data publikacji: 28-02-2026
Psychiatr Pol 2026;60(1):129-143
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Cel pracy:
Badanie zostało przeprowadzone w celu lepszego poznania roli niekorzystnej dystrybucji zasobów jako mediatora dla zależności między poczuciem beznadziejności a nasileniem autoagresywnych zachowań u osób problemowo używających substancji psychoaktywnych.
Metoda:
Grupa badawcza liczyła 606 osób. Średni wiek wyniósł 42.58. W badaniu wykorzystano takie metody jak Kwestionariusz Poczucia Beznadziejności Hopelessness Scale Aarona Becka (BHS) w polskiej adaptacji autorstwa Olesia i Jurosa, Inwentarz Psychologicznego Syndromu Agresji (IPSA) oraz Polska adaptacja Kwestionariusza Oceny Zachowania Zasobów Hobfolla (COR-E).
Wyniki:
Uzyskano istotną pozytywną korelację między poczuciem beznadziejności a nasileniem autodestrukcyjnych zachowań u osób problemowo używających substancji psychoaktywnych. Zasobowość jest mediatorem związku miedzy odczuwaniem beznadziejności a częstotliwością aktów autoagresji. Mianowicie, wzrost poczucia beznadziejności doprowadza istotny sposób do niekorzystnej dystrybucji zasobów, która z jednej strony polega na spadku spostrzeganych zysków zasobowych (generujących odporność psychologiczną), zaś z drugiej – na wzroście strat w posiadanym kapitale adaptacyjnym (co zwiększa nasilenie stresu). Z kolei niekorzystna dystrybucja zasobów współwystępuje z podwyższonym ryzykiem autodestrukcyjnych zachowań.
Wnioski:
W grupie osób szkodliwie używających substancji psychoaktywnych występuje związek pomiędzy nasileniem doświadczanego poczucia beznadziejności a skłonnością do zachowań autoagresywnych. Dystrybucja zasobów pełni funkcję moderatora tego związku. Doświadczane poczucie beznadziejności prowadzi do pogłębienia się niekorzystnej dystrybucji zasobów co w konsekwencji zwiększa częstotliwość zachowań autoagresywnych. Korzystna dystrybucja zasobów natomiast ma działanie chroniące. W pracy terapeutycznej z osobami szkodliwie używającymi substancji zmagającymi się z poczuciem beznadziejności podejmowane oddziaływania powinny koncentrować się na poszerzeniu posiadanej puli zasobów.