Osobowość obsesyjno-kompulsyjna (OCPD), wywodząca się z koncepcji psychastenii Janet, „charakteru analnego” Freuda i pojęcia anankastii Schneidera, należy do najczęstszych, a jednocześnie najrzadziej rozpoznawanych zaburzeń osobowości. Współczesne klasyfikacje podkreślają jej wymiarowy charakter. Centralne cechy to perfekcjonizm, sztywność i nadmierna potrzeba kontroli. Rozpowszechnienie OCPD w populacji ogólnej wynosi 6,5%. W populacjach klinicznych wartości są wyższe: 16% u pacjentów ambulatoryjnych i do 30% u hospitalizowanych. Współwystępowanie OCPD najczęściej dotyczy: zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD) (17-45%), depresji (31-76%), choroby bipolarnej (32,4%), zaburzeń lękowych (17-30%), uzależnień (25-29%), zaburzeń odżywiania (20-61%) i spektrum autyzmu (19-43%). Współchorobowość OCPD z OCD wiąże się z wcześniejszym początkiem choroby, opóźnioną diagnozą i gorszym wglądem. Obserwuje się także większą chroniczność, podwyższone ryzyko samobójcze i wzmożenie cech bipolarnych. Etiologia ma charakter wieloczynnikowy, w tym dziedziczny (27-78%), neurobiologiczny i środowiskowy. Podkreśla się obniżoną jakość życia, łączącą nasilenie cech OCPD z obciążeniem psychospołecznym. Diagnoza powinna uwzględniać testy psychologiczne i informacje od osób bliskich, poparte obserwacjami klinicznymi. W leczeniu kluczową rolę odgrywa psychoedukacja i psychoterapia. Najwięcej danych potwierdza skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej ukierunkowanej na perfekcjonizm i sztywność. Pomocne mogą być także metody psychodynamiczne, terapia schematów i nurty „trzeciej fali”, a w mniejszym stopniu - farmakoterapia.