Cel pracy:
Celem badania była analiza rzetelności narzędzi diagnostycznych Historical Clinical Risk Management-20 Version 3 (HCR-20 V3) oraz Structured Assessment of Protective Factors (SAPROF) na gruncie polskiej psychiatrii sądowej i w populacji penitencjarnej. Pomimo ich globalnej popularności i istnienia polskojęzycznych adaptacji, metody te są nadal niedostatecznie wykorzystywane w Polsce.

Metoda:
Dane zebrano za pomocą HCR-20v3 i SAPROF na grupie 401 mężczyzn, pacjentów psychiatrii sądowej i osadzonych, w latach 2020-2023. Ocenę przeprowadzono dwukrotnie, w odstępie sześciu miesięcy. Dane zebrane od każdej osoby badanej zostały następnie niezależnie przeanalizowane przez trzech przeszkolonych badaczy w celu obliczenia zgodności ocen sędziów przy użyciu alfy Krippendorffa.

Wyniki:
Wyniki wykazały bardzo dobrą zgodność ocen ryzyka historycznego w obu grupach. Rzetelność była nieco niższa w przypadku klinicznych i dynamicznych czynników ryzyka, odzwierciedlając wyzwania związane z oceną czynników bez bezpośredniego kontaktu z badanymi. W przypadku osadzonych ograniczone możliwości w zakresie zapewnienia wsparcia psychologicznego i systemowej pomocy po zwolnieniu skutkowały niższą zgodnością ocen zarządzania ryzykiem. Z kolei zgodność ocen ochrony zewnętrznej była wyższa w przypadku osadzonych niż pacjentów psychiatrii sądowej ze względu na niepewność oceniających w zakresie możliwości nadzoru i terapii po zwolnieniu z oddziału u tych drugich.

Wnioski:
W badaniu potwierdzono istotność włączenia czynników ochronnych do oceny ryzyka oraz dobrą rzetelność ocen HCR-20 V3 i SAPROF w sytuacji, gdy są używane przez przeszkolonych specjalistów. Wyniki te odpowiadają na obawy polskich praktyków dotyczące potencjalnych błędów w ocenie z użyciem narzędzi z nurtu SPJ. Dostrzeżona wysoka zgodność końcowych ocen ryzyka i ochrony wzmacnia potencjał szerszego zastosowania tych narzędzi w Polsce.