W ciągu ostatniego dwudziestolecia dokonał się znaczący postęp, związany ze zwiększeniem liczby zaawansowanych metodologicznie badań nad terapią zaburzenia stresowego pourazowego (PTSD – posttraumatic stress disorder). Jednakże zainteresowanie tematem PTSD nie tylko nie słabnie, a wręcz wydaje się przybierać na sile. Głównym powodem jest trudność w jednoznacznym zdefiniowaniu tego zjawiska, co wiąże się z ciągłym aktualizowaniem kryteriów zespołu stresu pourazowego w klasyfikacjach medycznych. Poszukiwanie ogólnych standardów i metod pomiaru tego zaburzenia w odniesieniu do wieku pacjenta jest kolejnym obszarem dysput wśród specjalistów. Konceptualizacja problemu pacjenta, nade wszystko zaś opiera się na wiedzy z zakresu psychopatologii, opisującej mechanizmy powstawania i utrzymywania się zaburzeń. Trafność konceptualizacji wiąże się z odpowiednimi oddziaływaniami psychoterapeutycznymi, które skutkują poprawą stanu pacjenta lub jego wyleczeniem. Modele kognitywne PTSD w znacznym stopniu wyjaśniają funkcjonowanie osób po traumatycznych doświadczeniach życiowych. W pracy przedstawiono klasyczny model transakcji stresowej Richarda S. Lazarusa i Susan Folkman, model poznawczy przewlekłego PTSD według Anke Ehlers i Davida Clarka oraz model poznawczego przetwarzania traumy Chrisa Brewina i współpracowników. Ponadto dokonano przeglądu metod psychoterapii poznawczo-behawioralnej o empirycznie udowodnionej skuteczności w leczeniu PTSD u dzieci, młodzieży i osób dorosłych. Jednakże modele i programy psychoterapii dzieci i młodzieży z PTSD są najczęściej zmodyfikowaną formą terapii PTSD u dorosłych i wymagają dalszych opracowań klinicznych. Dodatkowo, w związku z wprowadzeniem przez WHO nowej jednostki nozologicznej w postaci complex PTSD potrzebne są nowe modele teoretyczne, narzędzia diagnostyczne oraz zweryfikowane metody, które pomogą w leczeniu tego zaburzenia.