PL EN
PANDAS w czasie post COVID-19: związek z zakażeniem paciorkowcami grupy A i implikacje dla neuropsychiatrii dziecięcej — przegląd narracyjny.
,
 
Scopus logo
,
 
 
 
Więcej
Ukryj
1
Student Scientific Circle at the Department of Infectious and Tropical Diseases, Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University, Medical College, Kraków, Poland
 
2
Department of Infectious and Tropical Diseases, Medical College, Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University
 
Zaznaczeni autorzy mieli równy wkład w przygotowanie tego artykułu
 
 
Data nadesłania: 07-10-2025
 
 
Data ostatniej rewizji: 29-12-2025
 
 
Data akceptacji: 02-03-2026
 
 
Data publikacji online: 30-05-2026
 
 
Data publikacji: 30-05-2026
 
 
Autor do korespondencji
Lidia Stopyra   

Department of Infectious and Tropical Diseases, Medical College, Andrzej Frycz Modrzewski Krakow University
 
 
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Zaburzenia neuropsychiatryczne o podłożu autoimmunologicznym u dzieci związane z zakażeniami paciorkowcem (PANDAS) charakteryzują się nagłym początkiem tików i/lub objawów obsesyjno-kompulsyjnych w ścisłym związku czasowym z infekcją paciorkowcem β-hemolizującym grupy A (GAS). Doniesienia po okresie pandemii wskazują na ponowny wzrost częstości inwazyjnych zakażeń GAS (iGAS) u dzieci, co stanowi istotne tło epidemiologiczne dla częstszych manifestacji neuropsychiatrycznych. Niniejszy przegląd narracyjny (2020–2025; PubMed/MEDLINE, ScienceDirect, Wiley Online Library, MDPI oraz metoda „snowballing”) podsumowuje aktualne dane dotyczące związku PANDAS/PANS z GAS, obrazu klinicznego, różnicowania z pląsawicą Sydenhama (SC), immunopatogenezy oraz metod leczenia. Oprócz klasycznych objawów OCD i tików ruchowych fenotyp obejmuje także zaburzenia mowy, tiki oczne oraz zaburzenia odżywiania z poważnym ryzykiem funkcjonalnym i żywieniowym. Badania immunologiczne wskazują na rolę mimikry molekularnej, neurozapalenia zależnego od szlaku Th17/IL-17, dysfunkcji bariery krew–mózg oraz obecności przeciwciał przeciwneuronalnych i przeciw receptorowi folianowemu-α. Dotychczas nie zidentyfikowano jednak pojedynczego, zwalidowanego biomarkera, a miana ASO/anty-DNase B potwierdzają jedynie ekspozycję na GAS. Postępowanie wymaga podejścia zindywidualizowanego i wielokierunkowego: eradykacji antybiotykowej (z profilaktyką u wybranych pacjentów z częstymi nawrotami), immunomodulacji (steroidy, IVIG, plazmafereza terapeutyczna) w ciężkich lub opornych przypadkach oraz CBT/SSRI w leczeniu objawów psychiatrycznych. Aktualne dane potwierdzają koncepcję poinfekcyjnych mechanizmów immunologicznych, jednocześnie podkreślając heterogeniczność definicji przypadków oraz niedostatek badań randominizowanych. Priorytetem pozostaje prospektywna walidacja biomarkerów i skuteczności terapii.
eISSN:2391-5854
ISSN:0033-2674
Journals System - logo
Scroll to top